Tężnie solankowe cz. 2

Historia powstania ciechocińskich tężni wiąże się z problemem braku soli w XVIII wieku. Po rozbiorze Polski żupy w Wieliczce i Bochni, zaopatrujące kraj w sól, weszły w skład zaboru austriackiego. W 1791 roku rozpoczęto więc poszukiwania nowych złóż. Jednym z miejsc były okolice Ciechocinka, w których występowały źródła solankowe znane już w średniowieczu. Pracę Polaków kontynuowali Prusacy, m.in. znany przyrodnik Alexander von Humboldt, który potwierdził zasadność wykorzystania istniejących między Słońskiem a Raciążkiem źródeł.

Tężnie zostały pobudowane w latach 1824-1859 jako element ciągu technologicznego produkcji soli z inicjatywy Konstantego Leona Wolickiego, który w 1823 roku kupił od dziedzica Józefa Zawadzkiego dwie włóki ziemi ze źródłami solankowymi. Rok później prawa do terenów solnych scedował na rzecz rządu. Zawarł z Komisją Rządową Przychodów i Skarbu, reprezentowaną przez ministra Franciszka Ksawerego księcia Druckiego-Lubeckiego, kontrakty na wystawienie budynków i urządzeń zakładu warzelnianego oraz warzenie soli.

Zakład warzelni soli w Ciechocinku zaprojektował pochodzący z Saksonii specjalista w dziedzinie sztuki górniczej, profesor kieleckiej Szkoły Akademiczno-Górniczej Johann Jacob Graff. W 1824 roku ruszyły prace budowlane pod kierunkiem Karola Knake. Jednak warzenie soli spożywczej na skalę przemysłową rozpoczęto dopiero po powstaniu listopadowym 21 października 1832 roku. Jej pozyskiwaniu towarzyszyło powstanie uzdrowiska, bazującego na walorach leczniczych produktów ubocznych solanki: szlamu i ługu kąpielowego. Pierwsze łazienki urządzono w 1836 roku w miejscowej karczmie, a właściwości tężni jako inhalatorium odkryto w II połowie XIX w.

Tężnia nr 2 jest najdłuższa na świecie, mierzy 722,4 m. Jej zbiornik jest podzielony na cztery segmenty. Data ukończenia budowli – AD 1827 – jest wyryta w desce na końcu obiektu. Na tężni urządzono taras widokowy, a wewnątrz znajduje się grota solankowa zasilana ciechocińską solanką. Jest to naturalne inhalatorium. Podczas pobytu w tężni można zapoznać się z procesem powstawania ciechocińskiej soli warzonej, panwiowej.

Tężnia nr 3 jest najmłodsza, bowiem została zbudowana w 1859 roku. Jest też najkrótsza, mierzy bowiem 366,6 m (cały kompleks trzech tężni wynosi 1742,3 m). Jej zbiornik jest podzielony na dwa segmenty, podobnie jak w tężni nr 1. Różni się nieco od dwóch pozostałych, bowiem pale zewnętrzne częściowo zastąpiono podmurówką z łamanych granitowych kamieni polnych i cegieł. Wspomaga proces zatężania solanki.

Nieopodal tężni nr 1 i 3 leży kamień narzutowy z tablicą pamiątkową poświęconą prof. J. J. Graffowi, odsłoniętą w 2001 roku. Przy ścieżce spacerowej znajdują się też: drewniana obudowa ujęcia nr 17, hydrofornia i niewielki rezerwuar solanki oraz będąca obecnie w ruinie modernistyczna pływania z 1932 roku zaprojektowana przez Romualda Gutta i inż. Aleksandra Szniolisa.

Na terenie Obszaru Natura 2000, na prawo od wału poprzecznego, znajduje się rezerwat słonorośli, utworzony w 1954 r. Zajmuje powierzchnię 1,88 ha. Obecnie źródłem jego zasolenia jest solanka przenikająca do gleby podczas eksploatacji tężni. W kompleksie pól uprawnych rosną m. in. soliród zielny, świbka morska, aster solny. Halofity, czyli rośliny słonolubne rosnące zwykle nad morzem, to osobliwość florystyczna okolic Ciechocinka.